Saif dinas Gymreig Casnewydd i'r dwyrain o Gaerdydd. Fel porth i Gymru, mae Casnewydd yn croesawu ymwelwyr o bedwar ban byd. Gyda dewis eang o dai llety, gwely a brecwast cyfforddus, a gwestai moethus, mae Casnewydd yn lleoliad delfrydol ar gyfer crwydro De Cymru, ond mae hefyd yn cynnig digonedd o atyniadau teuluol ei hun.

 

1. Gwarchodfa Natur Gwlyptiroedd Casnewydd yr RSPB

Ar gyrion Casnewydd ac yn cynnwys ardal o tua 100km, mae Gwarchodfa Natur Gwlyptiroedd Casnewydd yn gartref i amrywiaeth eang o anifeiliaid, adar a phlanhigion. Mae tua 100,000 o bobl yn ymweld â hi bob blwyddyn, ac mae’n cwmpasu cynefinoedd gwlyptir, aber a gwelyau cyrs. Gyda digon o guddfannau mewn lleoliadau da a’r cyfle i logi ysbienddrych, mae’n cynnig diwrnod allan gwych i’r rhai sy’n gwirioni ar fyd natur.

Lle gwych i wylio murmur dros 50,000 o ddrudwyod, byddwch hefyd yn gweld titwod barfog, crehyrod a gwyachod, a’r telor Cetti prin. Mae elyrch, tylluanod a hebogiaid yr ehedydd yn galw’r warchodfa’n gartref, a dyma’r unig safle magu yng Nghymru ar gyfer y cambig trawiadol.

Mae’r cyfleusterau’n cynnwys llwybrau natur sy’n addas ar gyfer cadeiriau olwyn, teithiau tywys a bwyty sy’n gweini prydau cartref blasus – i’w croesawu ar ôl ychydig oriau’n gwylio’r bywyd gwyllt.

 

 

2. Tŷ Tredegar

O bosib yn un o dai Siarl II gorau’r 17eg ganrif ym Mhrydain, mae Tŷ Tredegar, sy’n cael ei warchod gan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, i’w gael ar gyrion Casnewydd.

Adeiladodd Syr William Morgan a'i wraig y plas yn y 1670au a bu'n gartref i genedlaethau lawer o'r teulu Morgan. Fodd bynnag, mae rhan hynaf y tŷ yn dyddio'n ôl i'r 15fed ganrif a bu’r Brenin Siarl I yn ymwelydd yma. Parhaodd y statws a roddwyd gan Dŷ Tredegar i'r Morganiaid cefnog, ac roeddent yn berchen arno hyd farwolaeth y 6ed Barwn Tredegar di-etifedd yn 1962.

Bellach, mae Tŷ Tredegar yn gartref i amrywiaeth o weithgareddau, oll wedi’u gosod o fewn y tŷ godidog, y gerddi a’r parcdir eang. Yn cynnwys bron i 100 erw, mae’r tiroedd yn gartref i elyrch, gwyachod, moch daear a choedwigoedd anferth Sequoia. Gyda chroeso i gŵn, mae hwn yn ddiwrnod allan gwych i'r teulu cyfan.

  • Eiddo a Gerddi trawiadol yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol.
  • Tocynnau o £6.10.
  • Gwefan Tŷ Tredegar.

Tredegar House

 

3. Pont Gludo Casnewydd

Yn croesi’r Afon Wysg, mae Pont Gludo Casnewydd restredig Gradd I yn un o’r ychydig rai sydd wedi goroesi ledled y byd. Wedi'i adeiladu ym 1906, a'i agor yr un flwyddyn gan Godfrey Morgan, Is-iarll 1af Tredegar, mae'n dal i fod yn weithredol heddiw - sy'n glod i'w gynllunydd, y Ffrancwr Ferdinand Arnodin.

Wedi’i hadeiladu i gludo nwyddau diwydiannol ar draws yr afon, tra’n dal i ganiatáu i longau uchel ddefnyddio’r ddyfrffordd, mae’r cynllun yn defnyddio llwyfannau crog, yn debyg i ‘fferi awyr’, sy’n cael eu cludo o un lan i’r afon i’r llall.

Mae’r bont gludo yn atgof poblogaidd iawn o rôl bwysig Casnewydd yng ngorffennol diwydiannol Prydain.

 

4. Parc Belle Vue

Roedd y tir yr adeiladwyd Parc Belle Vue arno yn anrheg i bobl Casnewydd gan Godfrey Morgan, Is-iarll 1af Tredegar ym 1891 - ie, yr un dyn ag agorodd y Bont Gludo ac a oedd yn byw yn Nhŷ Tredegar ysblennydd.

Yn nodweddiadol o gynllun Fictoraidd, mae’r parc yn cynnwys pafiliynau, safleoedd band a gerddi cerrig mawr, ac i ddathlu cynnal yr Eisteddfod Genedlaethol ym 1897, crëwyd Cylch Cerrig yr Orsedd. Mae lawnt fowlio boblogaidd, rhaeadrau ac ystafelloedd te hynaws wedi'u hychwanegu ers hynny.

Mae'r parc yn gartref i nifer o enghreifftiau o blanhigion prin, gan gynnwys sawl coeden ginkgo biloba, magnolias Himalaiaidd hardd, a'r goeden gwm seren, sy'n frodor o Ogledd America, ac mae'n lle rhyfeddol o heddychlon i ymwelwyr a phobl leol fel ei gilydd.

 

5. Caer a Baddonau Rhufeinig Caerllion

Mae naid ar fws neu daith gyflym ar y trên yn mynd â chi i ddinas Rufeinig Caerllion, neu Isca Siluram, sy’n cael ei gyfieithu fel “Caer y Lleng”. Fel un yn unig o dair caer llengfilwyr parhaol ym Mhrydain, gallwch archwilio olion y natatio anferth, neu bwll nofio awyr agored, a oedd unwaith yn dal mwy nag 80,000 galwyn o ddŵr. Bydd yr unig farics lleng Rufeinig sy'n dal i'w weld yn Ewrop yn uchafbwynt i'ch ymweliad, ynghyd â'r amffitheatr Rufeinig.

 

6. Camlas y Pedwar Loc ar Ddeg

Mae Camlas y Pedwar Loc ar Ddeg yn lle swynol i'w archwilio yng Nghasnewydd. Ewch am dro ar hyd y llusglwybr a mwynhewch yr amgylchoedd heddychlon. Mae'n berffaith ar gyfer mynd am dro hamddenol neu daith feicio ysgafn. Dyma ffordd wych o ddarganfod darn o dreftadaeth ddiwydiannol Casnewydd wrth fwynhau'r awyr iach.

  • Sut i gyrraedd yno: Tua 15 munud o daith mewn car o ganol dinas Casnewydd; parcio cyfyngedig gerllaw.
  • Gwybodaeth ddefnyddiol: Rhydd i grwydro; gall llwybrau fod yn anwastad, felly gwisgwch esgidiau cyfforddus.

 

7. Castell Casnewydd

Mae Castell Casnewydd yn gaer o'r 14eg ganrif a oedd unwaith yn gwarchod croesfan Afon Wysg. Er ei fod bellach yn adfail, mae ei dyrau a'i waliau cerrig sy'n weddill yn cynnig cipolwg ar orffennol canoloesol Casnewydd. Mae'n agos at ganol y ddinas, sy'n golygu ei fod yn lle hawdd i ymweld ag ef os ydych chi’n crwydro ar hyd lan yr afon.

  • Sut i gyrraedd yno: Tua 10 munud ar droed o orsaf Casnewydd.
  • Gwybodaeth ddefnyddiol: Ni allwch fynd i mewn, ond gallwch ei weld yn glir o lwybr glan yr afon.
  • Gwefan Castell Casnewydd.

 

8. Eglwys Gadeiriol Casnewydd

Hefyd yn cael ei adnabod fel Cadeirlan Sant Gwynllyw, mae Eglwys Gadeiriol Casnewydd yn un o'r lleoedd addoli hynaf yn yr ardal, gyda gwreiddiau'n ymestyn yn ôl canrifoedd. Mae'r adeilad yn cyfuno pensaernïaeth hynafol a mwy diweddar, gan gynnwys gwaith cerrig hardd a gwydr lliw. Dim ond taith gerdded fer o ganol y ddinas ydyw, sy'n ddelfrydol os ydych chi'n cynllunio diwrnod allan sy'n canolbwyntio ar dreftadaeth neu os ydych chi eisiau mwynhau eiliad o dawelwch.

  • Sut i gyrraedd yno: Tua 15 munud ar droed o orsaf Casnewydd.
  • Gwybodaeth ddefnyddiol: Mynediad am ddim; mae'r gadeirlan fel arfer ar agor bob dydd i ymwelwyr.
  • Gwefan Eglwys Gadeiriol Casnewydd.

 

Siopa a chelfyddydau yng nghanol dinas Casnewydd

Mae canol dinas Casnewydd yn llawn siopau, marchnadoedd, caffis a mannau diwylliannol, gan ei gwneud hi'n hawdd treulio ychydig oriau yno'n archwilio. Yn enwedig os byddwch chi'n digwydd ymweld â’r ddinas ar ddiwrnod glawog!

Siopa a bwyta

Mae gan ganol dinas Casnewydd gymysgedd o siopau stryd fawr, siopau bwtîc annibynnol a marchnadoedd lleol. Mae Friars Walk yn gartref i frandiau stryd fawr poblogaidd ochr yn ochr â siopau llai, tra bod Marchnad Dan Do Casnewydd yn berffaith ar gyfer cynnyrch ffres, crefftau a thrysorau lleol unigryw. Mae gan y ddinas hefyd siopau annibynnol ar hyd y Stryd Fawr a Stryd Fasnachol ar gyfer anrhegion, ffasiwn a nwyddau cartref. O ran bwyta, ewch am goffi yn All About Coffee, mwynhewch bryd o fwyd hamddenol yn The Church Inn neu rhowch gynnig ar flasau rhyngwladol yn La Pineta neu Cinnamon Kitchen.

Celfyddydau a theatr

Mae gan Gasnewydd sîn gelfyddydol fywiog. Mae Canolfan Gelfyddydau Glan yr Afon yn cynnal digwyddiadau theatr, cerddoriaeth, dawns a ffilm drwy gydol y flwyddyn. Amgueddfa ac Oriel Gelf Casnewydd yw'r lleoliad perffaith ar gyfer hanes lleol ac arddangosfeydd. Mae yna hefyd ddigwyddiadau rheolaidd fel rhaglen Casnewydd Fyw, sy'n cynnwys cyngherddau, gweithdai a sioeau sy'n addas i deuluoedd.

Bywyd nos

Mae Casnewydd yn cynnig cymysgedd o dafarndai, bariau a lleoliadau cerddoriaeth fyw yng nghanol y ddinas. Mae mannau poblogaidd yn cynnwys The Neon, bar coctels gydag awyrgylch hamddenol a The Steelworks, sy'n cynnal nosweithiau cerddoriaeth fyw a DJ. Am brofiad tafarn traddodiadol, rhowch gynnig ar The Kings Hotel neu The Johnny’s Well, y ddau yn adnabyddus am eu cwrw da a'u hawyrgylch cyfeillgar. Mae'r rhan fwyaf o'r lleoliadau o fewn pellter cerdded i'w gilydd, gan ei gwneud hi'n hawdd mwynhau noson allan yn y ddinas.